Herkes Memnun: En büyük kaybeden ABD

0
119

Askeri konvoyun arkasından taş atarak protesto eden insanların görüntüsü Suriye’nin kuzeyinde ABD’nin neyi kaybettiğini bize anlatan en güzel fotoğraf olsa gerek. Çok değil 10 gün önce Fırat nehrinden Irak sınırına kadar olan 550 km’lik Türkiye-Suriye sınır hattını ABD askerleri YPG ile birlikte kontrol ediyor, 30 km derinlikteki bu bölgede 9 askeri üssü bulunuyordu. ABD’nin YPG ile birlikte terk ettiği bu alanı Rusya ve Suriye ordusu kontrol etmeye başladı. 150 saat sonra bu ikiliye Türkiye de 10 km derinliğe kadar dahil olacak.

Fotoğrafa baktığımızda 10 gün içinde en büyük kaybedenin ABD olduğu görülüyor. Ancak Türkiye’nin Ankara’da ABD, Soçi’de Rusya ile imzaladığı iki mutabakattan herkes, Türkiye, Rusya, Suriye Rejimi, YPG memnun olduğunu ilan etti. “Vietnam yenilgisinden sonraki en büyük mağlubiyeti Suriye” denilmesine rağmen mutabakat sonrası ortaya çıkan tablodan Trump ABD’si de memnun.

Barış Pınarı Harekatı başlamadan önce Türkiye’nin hedefi terör örgütü ilan ettiği ve PKK’nın devamı olarak gördüğü YPG’yi Fırat’ın doğusundan Irak sınırına kadar 550 km uzunluk ve 30 km derinlikten çıkartmaktı. YPG’nin boşalttığı alana Türkiye’de bulunan 3 milyon 600 bin Suriyeli göçmenlerden 2 milyonunu yerleştirmek istiyordu. Bu amacı gerçekleştirmek için önce ABD ile çalıştı. YPG/PYD ABD’nin kendi “kara gücü” olarak gördüğü, silahlandırıp eğittiği Suriye toprağının neredeyse üçte birini kontrol eden bir yapı. Liderliğini yürüttüğü SDG üzerinden pek çok yerde kanton yönetimleri ile sahayı kontrol altında tutuyor. Türkiye ABD ile birlikte yürüttüğü müzakerelerden istediği sonucu alamadı. YPG/PYD bazı bölgelerden çekilmekle beraber silahlı unsurları sınır bölgelerinde kalmaya devam edince Ankara 9 Ekim 2019’da harekata start verdi.

Barış Pınarı Harekatı başlayınca ABD Başkanı Donald Trump, Suriye’den çekileceklerini ilan etti. Çekilme kararı ABD’de büyük bir dirençle karşılanmasına rağmen kazanan Trump oldu. ABD’nin çekilme kararı üzerine YPG/PYD hızlı bir manevra ile Şam Rejimi ile anlaştı ve Suriye Ordusu’nun bir parçası haline geldi. YPG/PYD ile Esad arasında sağlanan işbirliğinin kolaylaştırıcı unsuru Rusya’ydı. Suriye’de dengeleri değiştiren en kritik gelişme Rusya’nın patronajında gerçekleşen YPG-Şam ittifakıydı. Münbiç başta olmak üzere ABD’nin boşalttığı pek çok kasabaya Rusya’nın gözetiminde Suriye Ordusu ve YPG unsurları girdi.

17 Ekim 2019 bir diğer kritik gelişmeye imza atıldığı gün oldu. ABD Başkan Yardımcısı Mike Pence’in başkanlığında bir heyet Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile müzakereye oturdu. 6 saat 20 dakika süren bu görüşmeler mutabakatla sonuçlandı. Tel Abyat ile Ras’ul Ayn arasındaki 120 km uzunluk ve 30 km derinlik güvenli bölge olarak ilan edildi ve YPG’nin bölgeden 120 saatte çıkması kararlaştırıldı. Sınırın 444 km’lik bölümü için ABD “Rusya ve Rejimle konuşun” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan bunun üzerine 22 Ekim 2019 günü Soçi’ye gitti ve Vladimir Putin ile 5 saat süren görüşme sonucunda 10 maddelik mutabakat sağlandı. Buna göre Fırat nehrinden Irak sınırına kadar uzanan 450 km alandan YPG çıkacak bu bölgeye 150 saat içinde Rus askerleri ile Suriye Ordusu girecek ve yönetimi devralacak. Süre bitiminde 10 km derinliğe kadar tüm sınır boyunca Rus ve Türk askerleri birlikte denetim yapacak. Sınır kasabası olan Kamışlı’da Türk askerleri devriye gezmeyecek, buranın kontrolü tümüyle Suriye rejimine bırakılacak.

Kim ne kazandı?

Türkiye 5 gün içinde iki büyük devlet ABD ve Rusya ile mutabakat imzalayarak büyük başarı elde etti. Sınırında terör koridoru kurulmasına izin vermedi. YPG/PYD’yi sınırının 30 km aşağısına gönderdi. Nihayet göçmenlerin Suriye’ye yerleştirilmesi konusunda istediği alanı açmış oldu. Türkiye varılan mutabakattan en çok memnun olan ülke olarak görülüyor.

Rusya, beklemediği bir anda Suriye’de inisiyatif sahibi olan tek ülke oldu. ABD’nin boşalttığı alanı doldurdu. Rejimle olan ilişkisinde mutlak hakimiyet elde etti. ABD’nin terk ettiği YPG’yi de himayesi altına aldı. Suriye’de hem rejim, hem YPG, hem İran hem de Türkiye ile konuşan tek ülke haline geldi. İki mutabakatın en çok kazananı olarak Rusya görünüyor.

Esat, gölgede kalmakla birlikte iki mutabakattan kazançlı çıkan isim oldu. 20 gün önceye kadar YPG’yi terörist örgüt olarak niteleyen ve BM’ye şikayet eden Esat Rejimi birden YPG/PYD ile anlaştı ve ittifak kurdu. ABD’nin boşalttığı pek çok bölgeyi YPG ile birlikte kontrol etmeye başladı. Suriye’ye davetsiz gelen ABD ve müttefiklerinin ülkesinden çıkmış olmaları da Esad için büyük kazanç.

YPG/PYD, ilk başta ikinci en büyük kaybeden olarak gözüküyor. Türkiye sınırında yıllardır kurduğu 30 km’lik hakimiyetini kaybetti. ABD’nin verdiği silahları elinden çıkardı, kurduğu karargah ve tahkimatları yıkıldı. YPG’nin en büyük kazancı Suriye Rejimi ile ittifak yapması oldu. Şam yönetiminin gözünde terör örgütü olmaktan çıktı, rejimle ittifak yapan meşru bir Suriye gücü haline geldi. Dünya genelinde İŞİD’i yenen örgüt olarak tanındı. ABD Başkanı ile telefonla konuşan, mektuplaşan bir uluslararası kimlik kazandı. Halen Suriye’de geniş toprakları kontrol eden YPG/PYD Rusya ile de yakın çalışmaya başladı. Kaybetmiş gibi görünürken kazanan güç oldu.

ABD, ilk bakışta iki mutabakatın en büyük kaybedeni. Kimi çevreler ABD’nin Suriye macerasını (belki de Ortadoğu demek gerekir) Vietnam sonrası aldığı en büyük yenilgi olarak değerlendiriyor. Ancak bu duruma Trump açısından baktığımızda bir kayıp değil. O zaten Suriye ve Irak’tan çıkmak istiyordu. Suriye’den çıkmayı başardı. IŞİD ve diğer terör örgütlerinin sorumluluğunu da Türkiye’ye bırakarak. ABD’nin Suriye ve bölgede yerini Rusya’ya bırakması ise “iki ülke arasında başka bir işbirliği mi var” sorusunu gündeme taşıyor. Yapılan iki mutabakat sonrası ABD ile Türkiye’nin daha da yakınlaşacağı beklenebilir. Nihayetinde ABD, YPG yerine Türkiye ile çalışmayı seçmiş görünüyor. Aslında YPG’yi terk eden ABD, bölgede yeniden Türkiye’yi kazanmış denebilir mi?

ABD açısından Rusya ve Türkiye sorusunun cevabı önümüzdeki dönemin gelişmelerinden çıkacak.

CELAL KAZDAĞLI

YORUM YAP

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz